Zeytinde Kış Gübrelemesi: Doğru Zaman, Doğru Besleme ve Ürün Seçimi

Zeytinde yüksek ve sürdürülebilir verim yalnızca ilkbahar ve yaz aylarında yapılan gübrelemeye bağlı değildir. Hasat tamamlandıktan sonra başlayan dönem, zeytin ağacının bir sonraki üretim sezonuna hazırlanması açısından oldukça önemlidir. Bu nedenle zeytinde kış gübrelemesi, doğru analiz, doğru besin elementi ve doğru uygulama zamanı birlikte değerlendirilerek planlanmalıdır.

Hasat sırasında meyve ile birlikte bahçeden önemli miktarda besin elementi uzaklaştırılır. Aynı zamanda ağaç, bir sonraki yılın sürgün ve çiçek gözlerini beslemek için bünyesindeki rezervleri kullanmaya devam eder. Hasat sonrasındaki beslenme durumunun sonraki yılın verimini etkileyebileceği, bu nedenle gübrelemenin toprak ve yaprak analizleri dikkate alınarak planlanması gerektiği belirtilmektedir.

Ancak “kış gübrelemesi” denildiğinde bütün gübrelerin Aralık veya Ocak ayında ağaca verilmesi anlaşılmamalıdır. Zeytinde doğru yaklaşım; hasat sonrası dönem, kış dinlenme dönemi ve kış sonu–ilkbahar uyanma dönemi şeklinde ayrı ayrı değerlendirme yapmaktır.

Zeytinde Kış Gübrelemesi Neden Önemlidir?

Zeytin çok yıllık ve herdem yeşil bir bitkidir. Hasat bittikten sonra ağaç tamamen faaliyetini durdurmaz. Uygun sıcaklıklarda yapraklar ve kök sistemi belirli seviyede faaliyet göstermeye devam eder.

Bu dönemde dengeli bir besleme programı:

• Hasatta kullanılan besin rezervlerinin yeniden desteklenmesine,
• Yeni sezon sürgün ve çiçek gözlerinin daha iyi beslenmesine,
• Mikro element eksikliklerinin giderilmesine,
• Kök sisteminin korunmasına,
• İlkbahardaki sürgün gelişimine hazırlık yapılmasına,
• Çiçeklenme ve meyve tutumunun desteklenmesine,
• Düzenli besleme yoluyla periyodisitenin etkisinin azaltılmasına yardımcı olabilir.

Burada en önemli nokta, ağacı kışın gereksiz yere vegetatif gelişmeye zorlamamaktır.

Kış Döneminde Azot Kullanımına Dikkat

Zeytinde kış gübrelemesinde yapılan önemli hatalardan biri, analiz yapılmadan yüksek miktarda azotlu gübre kullanılmasıdır.

Özellikle soğuk bölgelerde kış öncesinde zeytine aşırı azot verilmesi yeni ve hassas sürgün oluşumunu teşvik edebilir. Bu durum sürgünlerin düşük sıcaklıklara karşı daha hassas hale gelmesine neden olabilir.

Hasat sonrası gübrelemede fosfor, potasyum, organik madde ve gerekli mikro elementlerin analiz sonucuna göre değerlendirilmesi; azot uygulamasının ise bitkinin gelişim dönemine göre bölünmesi daha sağlıklı bir yaklaşımdır. Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Türk Tarım Orman Dergisi'nde de kış öncesinde aşırı azot uygulamasından kaçınılması gerektiği vurgulanmaktadır.

Zeytinde Bor Neden Önemlidir?

Zeytin yetiştiriciliğinde özellikle dikkat edilmesi gereken mikro elementlerden biri bor (B) elementidir.

Bor;

• Çiçek oluşumu,
• Polen gelişimi ve canlılığı,
• Polen tüpünün gelişimi,
• Çiçekten meyveye geçiş,
• Meyve tutumu,
• Hücre bölünmesi ve genç dokuların gelişimi

gibi birçok fizyolojik süreçte görev alır.

Bu nedenle bor eksikliği bulunan zeytinliklerde, yalnızca ilkbaharda değil hasat sonrası dönemde de bor beslemesinin planlanması önemli olabilir.

Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde yürütülen zeytinde bor uygulamalarına ilişkin çalışmalarda da topraktan bor uygulamasının Şubat–Mart döneminde, yapraktan uygulamaların ise hasat sonrası, çiçeklenme öncesi ve meyve tutumu sonrası dönemlerde incelendiği görülmektedir.

Ancak bor için çok önemli bir uyarı vardır:

Borun eksikliği kadar fazlalığı da problem oluşturabilir.

Bu nedenle bor içeren birden fazla ürünün aynı program içerisinde kontrolsüz şekilde üst üste kullanılması doğru değildir.

Zeytinde Çinko Neden Önemlidir?

Çinko (Zn), zeytin ağacında özellikle yeni sürgünlerin ve yaprakların sağlıklı gelişimi açısından önemli bir mikro elementtir.

Çinko;

• Enzim faaliyetlerinde,
• Protein sentezinde,
• Büyüme hormonlarının oluşumunda,
• Yaprak ve sürgün gelişiminde,
• Boğum aralarının normal gelişiminde,
• Genel bitki metabolizmasında

rol oynar.

Özellikle kireçli ve yüksek pH'lı topraklarda toprakta çinko bulunmasına rağmen bitki tarafından alınabilirliği azalabilir. Bu nedenle zeytin yetiştiriciliğinde yalnızca toplam besin miktarı değil, toprağın pH değeri ve besin elementlerinin alınabilirliği de dikkate alınmalıdır.

Zn-VAPAX Zeytinde Nasıl Kullanılır?

Golden Tarım ürün grubunda bulunan Zn-VAPAX, yüksek konsantrasyonda çinko sağlayan bir üründür.

Zn-VAPAX:

Toplam Çinko (Zn): %40

içeren çinko oksit esaslı çinkolu gübre süspansiyonudur.

Zn-VAPAX'ın Zeytine Faydaları

Çinko noksanlığının görüldüğü veya analizle çinko ihtiyacının belirlendiği zeytin bahçelerinde Zn-VAPAX;

• Yeni sürgün gelişiminin desteklenmesine,
• Sağlıklı yaprak oluşumuna,
• Bitkinin enzimatik faaliyetlerine,
• Yeni sezon vegetatif gelişimine,
• Çinko noksanlığının giderilmesine

yardımcı olur.

Zn-VAPAX Zeytinde Uygulama Miktarı

Üretici etiketinde zeytin için tavsiye edilen uygulama:

Topraktan / damlama sulama ile: 100–200 g/da

şeklindedir.

Burada zamanlama son derece önemlidir. Zn-VAPAX'ın zeytin için etiket tavsiyesi, gözlerin patladığı ve çanak yaprakların açılmaya başladığı dönemdir. Dolayısıyla Zn-VAPAX'ı Aralık–Ocak aylarındaki tam kış dinlenme uygulaması gibi düşünmek yerine, kış sonu ve ilkbahar başlangıcındaki uyanma döneminin çinko uygulaması olarak planlamak daha doğrudur.

Bu ayrım önemlidir. Ürünün yüksek çinko konsantrasyonu nedeniyle “fazla verirsem daha iyi sonuç alırım” yaklaşımı kullanılmamalıdır.

B-VAP Zeytinde Nasıl Kullanılır?

Golden Tarım'da bulunan B-VAP, bor ihtiyacının karşılanmasına yönelik sıvı bir bitki besleme ürünüdür.

Ürün:

Suda Çözünür Bor (B): %10

içerir ve bor etanol amin formundadır.

B-VAP'ın Zeytine Faydaları

Doğru zamanda ve ihtiyaç doğrultusunda kullanılan bor;

• Çiçek tomurcuğu gelişimini destekler,
• Polen kalitesine katkıda bulunur,
• Çiçeklenme dönemine hazırlığı destekler,
• Meyve tutumuna katkıda bulunur,
• Yeni gelişen dokuların sağlıklı oluşmasına yardımcı olur.

Bu nedenle zeytinde bor programı yalnızca “çiçek açınca verilen bir gübre” şeklinde düşünülmemelidir.

B-VAP Zeytinde Uygulama Miktarı

B-VAP etiketinde zeytinin de içerisinde bulunduğu tüm meyve ağaçlarında gelişme dönemi boyunca:

Yapraktan:
150–200 ml / 100 litre su

Topraktan / damlama sulama ile:
1–2 litre / da

tavsiye edilmektedir.

Hasat sonrası dönemde zeytin yapraklarının sağlıklı olduğu, ağacın fizyolojik faaliyetinin sürdüğü ve hava sıcaklıklarının uygulamaya uygun olduğu koşullarda bor beslemesi değerlendirilebilir.

Ancak don beklenen günlerde, çok düşük sıcaklıklarda veya ağacın fizyolojik faaliyetinin ciddi biçimde azaldığı dönemde yapraktan uygulama yapmak yerine uygun fenolojik dönemi beklemek daha doğru olacaktır.

LotuFert Fulltrac Zeytinde Neden Kullanılır?

Tek bir mikro element yerine daha geniş kapsamlı mikro element desteğine ihtiyaç duyulan zeytin bahçelerinde LotuFert Fulltrac değerlendirilebilir.

Ürünün garanti edilen içeriği:

• Suda Çözünür Bor (B): %7
• Suda Çözünür Demir (Fe): %2,5
• Suda Çözünür Mangan (Mn): %4
• Suda Çözünür Çinko (Zn): %8

şeklindedir.

Bu nedenle Fulltrac yalnızca çinko veya bor değil, zeytin ağacında görülebilecek birden fazla mikro element eksikliğini aynı anda hedefleyen daha geniş kapsamlı bir üründür.

LotuFert Fulltrac'ın Zeytine Faydaları

İçeriğindeki mikro elementler sayesinde:

• Bor ile çiçeklenme ve meyve tutumu süreçlerini,
• Çinko ile yeni sürgün ve yaprak gelişimini,
• Demir ile klorofil oluşumunu,
• Mangan ile fotosentez ve enzim faaliyetlerini

desteklemeye yardımcı olur.

Özellikle birden fazla mikro element noksanlığının birlikte görüldüğü bahçelerde analiz sonucuna göre Fulltrac gibi kompleks mikro element ürünleri değerlendirilebilir.

LotuFert Fulltrac Uygulama Miktarı

Üretici tavsiyesinde meyve ağaçları için:

Yapraktan:
150–200 g / 100 litre su

Topraktan:
40–60 g / ağaç

kullanımı belirtilmektedir.

LotuFert Fulltrac'ın fosforlu, yağlı ve aşırı alkali ürünlerle karıştırılmaması gerektiği de üretici tarafından özellikle belirtilmektedir.

Zn-VAPAX, B-VAP ve Fulltrac Aynı Anda Kullanılır mı?

Burada ziraat mühendisliği açısından dikkat edilmesi gereken önemli bir konu vardır.

Bu üç ürünün tamamını yalnızca “daha güçlü besleme olsun” düşüncesiyle aynı anda uygulamak doğru değildir.

Çünkü:

• Zn-VAPAX %40 Zn içerir.
• B-VAP %10 B içerir.
• Fulltrac ise hem %7 B hem de %8 Zn içerir.

Dolayısıyla Fulltrac kullanılan bir programda ilave B-VAP ve Zn-VAPAX uygulandığında toplam bor ve çinko miktarı ciddi şekilde yükselmiş olabilir.

Bu nedenle ürün seçimi eksikliğe göre yapılmalıdır.

Sadece belirgin çinko ihtiyacı varsa:

Zn-VAPAX tercih edilebilir.

Sadece bor ihtiyacı varsa:

B-VAP tercih edilebilir.

Bor + çinko + demir + mangan eksikliği birlikte görülüyorsa:

LotuFert Fulltrac daha kapsamlı bir seçenek olabilir.

Analizde ciddi bor ve çinko eksikliği birlikte görülüyorsa:

Ürünlerin dozu ve uygulama zamanları bölünerek ziraat mühendisi tarafından ayrı bir program hazırlanabilir.

Özellikle bor uygulamasında “biraz daha fazla olsun” mantığından kesinlikle kaçınılmalıdır.

Zeytinde Örnek Kış Besleme Programı

Her bahçenin toprak yapısı, ağacın yaşı, çeşidi, önceki yılın verimi, sulama sistemi ve yaprak analizleri farklıdır. Bu nedenle aşağıdaki program genel bir teknik çerçevedir.

1. Hasat Sonrası Dönem

İlk yapılması gereken işlem:

Toprak ve yaprak analizi

olmalıdır.

Zeytinliklerde kış döneminde 0–30 cm ve 30–60 cm derinliklerden alınan toprak örnekleriyle gübreleme programı hazırlanması önerilmektedir. Verim çağındaki ağaçlarda toprak analizinin yaprak analiziyle birlikte değerlendirilmesi daha doğru sonuç verir.

Analiz sonucuna göre:

• Organik madde,
• Fosfor,
• Potasyum,
• Bor,
• Çinko,
• Demir,
• Mangan

ihtiyaçları değerlendirilmelidir.

Bor eksikliği belirlenmiş ve hava koşulları uygunsa B-VAP değerlendirilebilir.

Birden fazla mikro element eksikliği varsa Fulltrac düşünülebilir.

2. Aralık – Ocak: Kış Dinlenme Dönemi

Bu dönemde ana hedef ağacı zorla sürgün oluşturmaya teşvik etmek değildir.

Toprak analizine göre:

• Organik madde,
• Fosfor,
• Potasyum,
• Toprak düzenleyiciler

ön plana alınabilir.

Soğuk ve don riski yüksek dönemlerde yapraktan mikro element uygulaması yapmak yerine uygun hava koşulları beklenmelidir.

3. Şubat – Mart: Kış Sonu ve Uyanma Dönemi

Toprak sıcaklığının yükselmeye ve ağacın yeniden aktifleşmeye başladığı dönem, yeni sezon besleme programının kritik aşamalarından biridir.

Çinko noksanlığı varsa:

Zn-VAPAX 100–200 g/da

damlama sulama ile, ürün etiketinde belirtilen gözlerin patlaması ve çanak yaprakların açılmaya başlaması döneminde uygulanabilir.

Daha geniş bir mikro element ihtiyacı varsa analiz sonucuna göre Fulltrac tercih edilebilir.

4. Çiçeklenme Öncesi Dönem

Bor noksanlığı belirlenmiş bahçelerde çiçeklenme öncesi dönem özellikle önemlidir.

B-VAP:

150–200 ml / 100 litre su

konsantrasyonunda yapraktan değerlendirilebilir.

Bu aşamada daha önce Fulltrac veya başka bir borlu ürün kullanılmışsa toplam bor miktarı mutlaka dikkate alınmalıdır.

Kış Gübrelemesinde En Sık Yapılan Hatalar

1. Analiz yapmadan gübre kullanmak

Komşu bahçede iyi sonuç veren bir gübre programı sizin bahçenizde aynı sonucu vermeyebilir. Toprağın pH'sı, kireç oranı, organik maddesi ve mevcut besin düzeyi uygulamanın sonucunu doğrudan etkiler.

2. Boru fazla kullanmak

Bor önemli bir elementtir ancak eksiklik ile fazlalık arasındaki güvenli aralık diğer birçok besin elementine göre daha dardır.

3. Çinkoyu ihtiyaçtan fazla vermek

Zn-VAPAX gibi yüksek konsantrasyonlu ürünlerde etikette belirtilen dozun üzerine çıkılmamalıdır.

4. Bütün mikro elementleri aynı anda kullanmak

B-VAP + Zn-VAPAX + Fulltrac kombinasyonu her bahçe için gerekli değildir. Fulltrac zaten bor ve çinko içerdiği için toplam element miktarı hesaplanmalıdır.

5. Kışın yüksek azot kullanmak

Kış öncesinde gereğinden fazla azot uygulaması yeni ve hassas sürgün gelişimini teşvik ederek soğuk zararına karşı riski artırabilir.

6. Gübreleri kontrolsüz şekilde karıştırmak

Tank karışımı yapılmadan önce ürünlerin etiketleri ve karışabilirlik bilgileri kontrol edilmelidir. Özellikle Fulltrac'ın fosforlu, yağlı ve aşırı alkali ürünlerle karıştırılmaması gerekmektedir.

Bordo bulamacı, bakırlı ürünler, mineral yağlar ve farklı pH'a sahip ürünlerle mikro element gübrelerini aynı tanka koymadan önce mutlaka ürün etiketi ve teknik uzman görüşü dikkate alınmalıdır.

Sonuç: Zeytinde Kış Gübrelemesi Takvime Değil Ağacın İhtiyacına Göre Yapılmalıdır

Zeytinde kış gübrelemesi, bir sonraki sezonun verim potansiyelini destekleyen önemli uygulamalardan biridir. Ancak doğru gübreleme, kış boyunca rastgele ürün kullanmak anlamına gelmez.

Başarılı bir programın temeli:

Analiz → ihtiyacın belirlenmesi → doğru ürün → doğru doz → doğru zaman

şeklinde olmalıdır.

Bor ihtiyacının ön planda olduğu bahçelerde B-VAP, yüksek çinko ihtiyacında Zn-VAPAX, birden fazla mikro elementin desteklenmesi gereken zeytinliklerde ise LotuFert Fulltrac analiz sonucuna göre değerlendirilebilir.

Özellikle Zn-VAPAX'ın zeytindeki uygulama zamanı kış ortası değil, gözlerin patlamaya başladığı kış sonu–ilkbahar başlangıcı dönemidir. B-VAP ve Fulltrac uygulamalarında ise ağacın fizyolojik durumu, hava koşulları ve daha önce kullanılan bor ve çinko miktarları dikkate alınmalıdır.

Golden Tarım olarak zeytin yetiştiriciliğinde doğru ürün seçiminin yanı sıra doğru zamanda ve doğru dozda uygulamanın önemine inanıyoruz. Zeytinliğiniz için gübreleme programı oluştururken toprak ve yaprak analizlerinizi dikkate alarak hareket etmeniz, hem gereksiz gübre maliyetinin önüne geçmenize hem de daha dengeli bir yetiştiricilik yapmanıza yardımcı olacaktır.

Not: Verilen dozlar ürün üreticilerinin güncel tavsiye ve etiket bilgilerinden alınmıştır. Toprak yapısı, yaprak analizi, ağaç yaşı, çeşit, sulama sistemi, iklim ve verim durumuna göre uygulama programı değişebilir. Etiket dozları aşılmamalı ve profesyonel yetiştiricilikte toprak/yaprak analizi esas alınmalıdır.